Bestäm, för varje reellt tal $a \in \mathbb{R}$, alla lösningar till ekvationssystemet:
$$ \begin{cases} ax + y - az = -1, \\ x + 2y + z = 2, \\ 2x + 4y - z = -2, \\ 2x + 4y + 5z = 10. \end{cases} $$
Linjär algebra · 2026-01-08
Bestäm, för varje reellt tal $a \in \mathbb{R}$, alla lösningar till ekvationssystemet:
$$ \begin{cases} ax + y - az = -1, \\ x + 2y + z = 2, \\ 2x + 4y - z = -2, \\ 2x + 4y + 5z = 10. \end{cases} $$
Vi skriver systemet i en utökad matris och använder Gausseliminering:
$$
\left(\begin{array}{ccc|c}
a&1&-a&-1\\
1&2&1&2\\
2&4&-1&-2\\
2&4&5&10
\end{array}\right)
\sim
\left(\begin{array}{ccc|c}
1&2&1&2\\
a&1&-a&-1\\
2&4&-1&-2\\
2&4&5&10
\end{array}\right)
\sim
\left(\begin{array}{ccc|c}
1&2&1&2\\
0&1-2a&-2a&-1-2a\\
0&0&-3&-6\\
0&0&3&6
\end{array}\right)
\sim
\left(\begin{array}{ccc|c}
1&2&1&2\\
0&1-2a&-2a&-1-2a\\
0&0&-3&-6\\
0&0&0&0
\end{array}\right)
\sim
\left(\begin{array}{ccc|c}
1&2&1&2\\
0&1-2a&-2a&-1-2a\\
0&0&1&2\\
0&0&0&0
\end{array}\right)
\sim
\left(\begin{array}{ccc|c}
1&2&0&0\\
0&1-2a&0&-1+2a\\
0&0&1&2\\
0&0&0&0
\end{array}\right).
$$
I första steget bytte vi plats på rad 1 och rad 2. Därefter adderade vi $-a$ gånger rad 1 till rad 2, $-2$ gånger rad 1 till rad 3 och $-2$ gånger rad 1 till rad 4. Sedan adderade vi rad 3 till rad 4, multiplicerade rad 3 med $-1/3$ och eliminerade med hjälp av rad 3.
Vi delar nu upp i två fall.
Om $a=1/2$ blir den reducerade trappstegsformen
$$
\left(\begin{array}{ccc|c}
1&2&0&0\\
0&0&0&0\\
0&0&1&2\\
0&0&0&0
\end{array}\right).
$$
Variabeln $y$ är fri; sätt $y=t$. Då är
$$
(x,y,z)=(0,0,2)+t(-2,1,0),\qquad t\in\mathbb R.
$$
Om $a\ne1/2$ kan vi eliminera den andra variabeln och får identitetsmatrisen på vänster sida med högerled $(2,-1,2)^T$. Den unika lösningen är alltså
$$
(x,y,z)=(2,-1,2).
$$